Prezerwatywa to jedno z najpowszechniejszych i najłatwiej dostępnych środków antykoncepcyjnych, stosowane zarówno w celu zapobiegania ciąży, jak i ochrony przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. W powszechnej świadomości funkcjonuje jako skuteczna bariera chroniąca przed zakażeniem. Ale czy prezerwatywa rzeczywiście zapewnia pełną ochronę przed wszystkimi chorobami wenerycznymi? O tym w naszym artykule: Prezerwatywa a choroby weneryczne.
Jak działa prezerwatywa?
Prezerwatywa (kondom) to cienka osłonka, zazwyczaj wykonana z lateksu, poliuretanu lub poliizoprenu, którą nakłada się na członka (w przypadku prezerwatywy męskiej) lub umieszcza wewnątrz pochwy (prezerwatywa żeńska). Jej głównym zadaniem jest fizyczne oddzielenie błon śluzowych partnerów oraz zatrzymanie nasienia i płynów ustrojowych, które mogą zawierać chorobotwórcze drobnoustroje, takie jak wirusy, bakterie czy pasożyty.

Skuteczność prezerwatywy – co mówią badania?
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Centers for Disease Control and Prevention (CDC), prezerwatywa jest wysoko skuteczna w zapobieganiu wielu chorobom wenerycznym, zwłaszcza tym przenoszonym przez kontakt z płynami ustrojowymi. Należą do nich m.in.:
- wirus HIV,
- rzeżączka,
- chlamydia,
- wirusowe zapalenie wątroby typu B i C,
- kiła (w pewnym zakresie).
W przypadku HIV, skuteczność prezerwatywy w zapobieganiu zakażeniu przy prawidłowym i konsekwentnym stosowaniu przekracza 98%. W przypadku innych infekcji przenoszonych przez wydzieliny z pochwy czy penisa, skuteczność również jest wysoka, ale zależna od wielu czynników.

Choroby weneryczne a kontakt skórny
Niestety, nie wszystkie choroby weneryczne przenoszą się wyłącznie przez kontakt z płynami ustrojowymi. Istnieją infekcje, które mogą być przekazywane poprzez kontakt skóra do skóry, również w miejscach niechronionych przez prezerwatywę. Przykłady takich chorób to:
- Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) – jedna z najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową na świecie. Można się nim zarazić nawet przy użyciu prezerwatywy, ponieważ wirus przenosi się poprzez kontakt ze skórą w okolicach genitaliów, które mogą nie być całkowicie zakryte.
- Opryszczka narządów płciowych (HSV-1, HSV-2) – podobnie jak HPV, wirus opryszczki może być przeniesiony przez kontakt skóry z zakażoną powierzchnią. Pęcherzyki opryszczki mogą występować na skórze wokół genitaliów, niekoniecznie w miejscach chronionych przez prezerwatywę.
- Kiła (syfilis) – chociaż bakterie wywołujące kiłę znajdują się w płynach ustrojowych, zmiany chorobowe (wrzody) mogą pojawiać się na zewnętrznych częściach ciała – udach, mosznie, wargach sromowych czy w jamie ustnej. W takich przypadkach prezerwatywa może nie zapewnić pełnej ochrony.
- Molluscum contagiosum – wirusowa choroba skóry, przenoszona również przez kontakt bezpośredni, która może występować w okolicach intymnych.

Co ogranicza skuteczność prezerwatyw?
Ochrona zapewniana przez prezerwatywę może być znacząco obniżona w wyniku:
- Nieprawidłowego użycia – np. założenie w niewłaściwym momencie, pęknięcie, zsunięcie się podczas stosunku, użycie niewłaściwego lub uszkadzającego materiał środka nawilżającego.
- Braku stosowania – badania pokazują, że wielu ludzi używa prezerwatywy nieregularnie, co znacznie zmniejsza jej skuteczność.
- Złych warunków przechowywania – prezerwatywy narażone na działanie ciepła, światła czy uszkodzeń mechanicznych mogą łatwiej ulec pęknięciu.
Prezerwatywa – ważny, ale nie jedyny środek ochrony
Warto podkreślić, że prezerwatywa pozostaje najlepszym dostępnym środkiem barierowym, który chroni przed większością chorób wenerycznych. Jednak pełna ochrona zdrowia seksualnego wymaga także innych działań:
- Regularne badania – wczesne wykrycie chorób pozwala na szybkie leczenie i zmniejsza ryzyko dalszego rozprzestrzeniania infekcji.
- Szczepienia – dostępne są skuteczne szczepionki przeciwko HPV i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
- Otwartość w relacjach – rozmowy z partnerami na temat historii zdrowia seksualnego i wspólne podejście do badań to klucz do odpowiedzialnego życia seksualnego.
- Unikanie ryzykownych zachowań seksualnych – np. stosunków bez zabezpieczenia z przypadkowymi partnerami.
Prezerwatywa a choroby weneryczne. Podsumowanie
Prezerwatywa nie chroni przed wszystkimi chorobami wenerycznymi, ale znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia większością z nich – zwłaszcza tymi, które przenoszą się przez płyny ustrojowe. Nie daje jednak 100% gwarancji bezpieczeństwa, zwłaszcza wobec infekcji przenoszonych przez kontakt skórny, jak HPV czy opryszczka.
Dlatego odpowiedzialność seksualna nie powinna kończyć się na użyciu prezerwatywy. Powinna obejmować również świadomość zagrożeń, profilaktykę, regularne badania oraz otwartość w relacjach. Tylko kompleksowe podejście może realnie zwiększyć bezpieczeństwo i komfort życia seksualnego.
Więcej o profilaktyce zdrowotnej przeczytasz TUTAJ. Jeśli problem dotyczy Ciebie zapraszamy do KONTAKTU. Odwiedź nas na Instagramie i TikToku.
Czy prezerwatywa zapewnia 100% ochrony przed HIV i innymi chorobami wenerycznymi?
Nie. Prezerwatywa znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia HIV i wieloma innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, ale nie gwarantuje 100% ochrony. Skuteczność w zapobieganiu HIV, przy prawidłowym stosowaniu, wynosi ok. 98%. W przypadku innych infekcji, zwłaszcza przenoszonych przez kontakt skórny (jak HPV czy opryszczka), ochrona jest ograniczona.
Czy można zarazić się chorobą weneryczną przez seks oralny mimo użycia prezerwatywy?
Tak, choć ryzyko jest mniejsze, to nadal istnieje. Prezerwatywa zmniejsza ryzyko przeniesienia bakterii i wirusów, ale nie chroni w pełni, ponieważ kontakt z ustami, wargami czy śliną może prowadzić do zakażenia np. opryszczką, kiłą lub rzeżączką w jamie ustnej.
Czy stosowanie dwóch prezerwatyw naraz zwiększa ochronę?
Nie. Używanie dwóch prezerwatyw jednocześnie (jednej na drugą) może prowadzić do tarcia między nimi, co zwiększa ryzyko ich pęknięcia. Zawsze należy stosować jedną prezerwatywę i upewnić się, że jest poprawnie założona.
Jakie choroby weneryczne można złapać mimo użycia prezerwatywy?
Prezerwatywa może nie w pełni chronić przed chorobami przenoszonymi przez kontakt skóra do skóry, takimi jak: wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), opryszczka narządów płciowych (HSV), kiła (gdy zmiany skórne są poza obszarem zakrytym przez prezerwatywę), molluscum contagiosum.
Czy warto się szczepić, jeśli używam prezerwatywy?
Tak. Szczepienia to ważny element profilaktyki, niezależnie od stosowania prezerwatyw. Szczepionka przeciwko HPV (zalecana zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn) oraz przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B znacząco zwiększają ochronę przed groźnymi infekcjami, które mogą prowadzić m.in. do nowotworów.